Δευτέρα, 16 Νοεμβρίου 2015 08:46

"Ταξίδι με τον Ηρόδοτο"

Γράφτηκε από την 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
"Ταξίδι με τον Ηρόδοτο"

Σε τόπους που σήμερα λυμαίνονται οι τζιχαντιστές- στην αρχαία Μεσοποταμία - και σε γειτονικά μέρη όπου δοξάζονται άλλα πολιτισμικά ήθη, μας ταξιδεύει ένας σύγχρονος ιστορικός, ο Βρετανός Τζάστιν Μαρότζι, μεταφέροντας στο χαρτί το δρομολόγιο των «Ιστοριών του Ηροδότου»: Από την Αλικαρνασσό (Μπουντρούμ στην Τουρκία) στο Ιράκ (Mεσοποταμία), από εκεί στην Αίγυπτο και στην Ελλάδα.

«Όχημα» το βιβλίο «Ο άνθρωπος που επινόησε την Ιστορία-Ταξίδι με τον Ηρόδοτο» που κυκλοφορεί στη χώρα μας την ερχόμενη βδομάδα από τις εκδόσεις Τόπος. Πρόκειται για ένα τουρ γνώσης στους τόπους που γράφτηκε η Ιστορία, στην κυριολεξία, αφού χωρίς αυτόν τον αρχαίο ιστορικό, πολλά ιστορικά συμβάντα θα έμειναν στην αφάνεια.

Ο συγγραφέας περιηγείται τους ιστορικούς τόπους και τα μνημεία φέρνοντας τον σύγχρονο κόσμο μας σε κοντράστ με τον ηροδότειο πλανήτη. Διαβάζοντάς τις σελίδες του χαίρεσαι την αφηγηματική του ευρηματικότητα, το δηκτικό του στυλ, τον πολιτικό στοχασμό και η δεκτική προσέγγιση σε κάθε πολιτιστική διαφορά.

Όπως σημειώνουν οι εκδόσεις Τόπος : « Δεν είναι μια Ιστορία γραφείου. Δεν απευθύνεται στους ιστορικούς. Δεν πασχίζει να αναπτύξει κάποια θεωρία. Δεν τρελαίνει τον αναγνώστη με ανούσιες λεπτομέρειες. Δεν περιγράφει βαρετά ,γνωστά, γεγονότα. Είναι ένα συνταρακτικό πολεμικό ρεπορτάζ από τα γνωστά και άγνωστα πεδία της Ιστορίας μας. Είναι μια σπαρταριστή περιήγηση στο παρόν του παρηκμασμένου Δυτικού κόσμου με οδηγό τον σοφό Ηρόδοτο. Είναι μια εμπνευσμένη Ιστορία,».

Τελικά, είναι μια διδακτική ιστορία χωρίς διδακτισμό, αφού έκανε τον Τζέρμι Σήαλ της Telegraph να γράψει το υπέρ-επαινετικό ότι «το βιβλίο θα μπορούσε θαυμάσια να το είχε γράψει ο Ηρόδοτος»…

Ιδού ένα επίκαιρο χαρακτηριστικό απόσπασμα του συγγραφέα, ο οποίος λες και προμήνυε το χτύπημα των βαρβάρων ισλαμιστών στο Παρίσι αλλά και την επιθετική συμπεριφορά της Δύσης :

«…Σήμερα, είμαστε εξοικειωμένοι με το θρησκευτικό μίσος και τον κατατρεγμό σε ολόκληρο τον κόσμο. Βλέπουμε την ένθερμη υποστήριξη της μηδενικής ανοχής στα Βαλκάνια, στο Κασμίρ, στην Αίγυπτο, στο Λίβανο, στην Παλαιστίνη και το Ισραήλ, στη Βόρεια Ιρλανδία, στη Σαουδική Αραβία, στο Πακιστάν, στο Ιράκ, στο Ιράν, στο Αφγανιστάν, στην Αμερική, στη Μεγάλη Βρετανία, στις ΗΠΑ, τη Γαλλία, την Τουρκία, την Κίνα, τις Φιλιππίνες, ο κατάλογος είναι ατελείωτος.

Το μήνυμα του Ηρόδοτου είναι ακόμη πιο επίκαιρο και ουσιώδες σήμερα από όσο ήταν δυόμιση χιλιετίες πριν. Όμως, δεν εισακούγεται, όπως συνέβη πάντα στο παρελθόν και όπως θα συμβαίνει στο μέλλον, επειδή η Ιστορία μάς διδάσκει ότι δεν διδασκόμαστε από την Ιστορία, ότι κάνουμε τους ίδιους πολέμους κατά των ίδιων εχθρών για τους ίδιους λόγους σε διαφορετικές εποχές, λες κι ο χρόνος έχει στ' αλήθεια μείνει ακίνητος κι η ίδια η Ιστορία, σαν μια συγκινητική αφήγηση, δεν είναι παρά μια περίτεχνη ψευδαίσθηση…».

Ο ταξιδιωτικός ρεπόρτερ, εν είδη πολεμικού αλλά και πολιτιστικού ανταποκριτή, ξεκινάει την ξενάγησή του με περιδιάβαση στην σημερινή τουρκική Αλικαρνασσό απ΄όπου καταγόταν η μοναδική γυναίκα ναύαρχος του Ξέρξη, μη παραλείποντας να αναφερθεί στα σεξουαλικά έθιμα της αρχαίας εποχής.. που ωχριούν μπροστά στη τωρινή δυτική ελευθεριότητα….

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ Η ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ:

Πού καλύτερα να ξεκινήσω ένα ηροδότειο ταξίδι ανακάλυψης από τη γενέτειρα του ιστορικού, το Μποντρούμ; Την εποχή του Ηρόδοτου, η πόλη ονομαζόταν Αλικαρνασσός και ήταν δωρική. Επρόκειτο για ένα ακρωτήριο με βολβοειδές σχήμα που προεξείχε από την νοτιοδυτική γωνιά της Μικράς Ασίας. Αν φανταστείτε τη χερσόνησο σαν κεφάλι δράκου που παίρνει θέση για να χτυπήσει μια περιπλανώμενη φάλαινα στο Αιγαίο (η φάλαινα εδώ θα ήταν το ελληνικό νησί της Κω), τότε η Αλικαρνασσός θα ήταν το κάτω μέρος του αυχένα του δράκου, εκεί που ο κορμός της στεριάς μπήγεται στο στενό μέρος του λαιμού.

Δυόμιση χιλιάδες χρόνια πριν, αυτή η ακτογραμμή ήταν διάσπαρτη με ελληνικές πόλεις και διαποτισμένη με τον ελληνικό πολιτισμό στην απόληξη της Ασίας. Δεν ήταν κι άσχημη αφετηρία για έναν άνθρωπο που του άρεσαν τα ταξίδια. Η Αίγυπτος απείχε λιγότερο από 400 μίλια προς τον νότο. Τα νησιά του Αιγαίου και οι ελληνικές πόλεις στην ακτογραμμή -η Μίλητος, η Πριήνη, η Έφεσος- ήταν στα πόδια του. Αν διέσχιζε τη θάλασσα, πέρα από τα τυχαία σπαρμένα Δωδεκάνησα και τις Κυκλάδες, η μεγαλόπρεπη Αθήνα αντιφέγγιζε σαν φάρος. Προς τα ανατολικά, το κέντρο της περσικής αυτοκρατορίας, οι Σάρδεις, η Βαβυλώνα, κι ακόμα περισσότερα.

Σήμερα, η πόλη θέρετρο είναι διαποτισμένη όχι τόσο με τον ελληνικό όσο με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, τόσο με την αφρόκρεμα, όσο και με το λαϊκό του υπόστρωμα. Το Μποντρούμ είναι αγαπητό από δυο πολύ διαφορετικούς τύπους ταξιδιωτών: από τη μια οι Ευρωπαίοι τραπεζίτες με τα ατσαλάκωτα πικέ μπλουζάκια τους που συνοδεύουν οι απαστράπτουσες συζύγους τους στα γιοτ τους, κι από την άλλη, οι Βρετανοί τουρίστες που ταξιδεύουν με προνομιακά πακέτα διακοπών, σε αναζήτηση ήλιου, σεξ, μπύρας και, σε κάποιες περιπτώσεις, ενός καλού καυγά.

Η πρώτη ηροδότεια πρόκληση. Μπορεί αυτή να ήταν η γενέτειρά του -όπως διακηρύσσουν οι πρώτες λέξεις στις Ιστορίες: «Ηροδότου Αλικαρνησσέος…»- αλλά ο πολυλογάς ιστορικός μάς λέει ελάχιστα πράγματα γι' αυτήν.

Υπάρχουν μόλις επτά αναφορές στην Αλικαρνασσό στα εννέα βιβλία των Ιστοριών και η πρώτη είναι η μία από αυτές. Ούτε οι υπόλοιπες δεν διαμορφώνουν μια σαφή εικόνα της πόλης, αφού επικεντρώνονται στους ανθρώπους κι όχι στον τόπο. Αναφέρει έναν Αλικαρνασσέα αθλητή με το όνομα Αγασικλής που πήραν τα μυαλά του αέρα όταν κέρδισε έναν χάλκινο τρίποδα κι αντί να τον αφιερώσει στον Απόλλωνα όπως όριζαν τα έθιμα, τον πήρε σπίτι του και τον κρέμασε στον τοίχο, γεγονός που προκάλεσε τον αποκλεισμό των κατοίκων της Αλικαρνασσού από την είσοδο σε ναό του Τριόπιου Απόλλωνα. Ακόμη πιο παράδοξη είναι η αναφορά του σε ανθρώπους ανατολικά της πόλης, τους Πηδασείς, οι οποίοι: «Κάθε φορά, λένε, που μέλλει να τους τύχει κάτι δυσάρεστο (αυτών ή των γειτόνων τους), η ιέρεια της Αθηνάς βγάζει ένα μεγάλο γένι· τρεις φορές τούς συνέβη αυτό» (1.175.1). Έπειτα, έχουμε τη σύντομη εμφάνιση τού καιροσκόπου παραδόπιστου Αλικαρνασσέα Φάνη που το σκάει από την Αίγυπτο και αδιάντροπα συμβουλεύει τον Πέρση Μεγάλο βασιλιά Καμβύση πώς να εισβάλει στο βασίλειο τού πρώην αφέντη του, πέρα από την έρημο. Επίσης, ο Ηρόδοτος μάς λέει για τη μοναδική γυναίκα ναύαρχο του Ξέρξη, τη θαρραλέα Αρτεμισία, που ήταν κατά το ήμισυ από την Αλικαρνασσό. Τέλος, μαθαίνουμε για τον γενναίο Αλικαρνασσέα Ξεναγόρα που επεμβαίνει σε μια παραλίγο μοιραία αψιμαχία ανάμεσα στον γιο τού Δαρείου, τον Μασίστη και έναν Πέρση στρατηγό «τον οποίο περιέλουζε με κακολογίες κι ανάμεσα στ᾽ άλλα του είπε πως, με τον τρόπο που άσκησε τα καθήκοντά του ως στρατηγός, φάνηκε πιο δειλός κι από γυναίκα». («Λοιπόν, για τους Πέρσες δεν υπάρχει χειρότερη βρισιά απ' το να σ' αποκαλέσουν πιο δειλό κι από γυναίκα», εξηγεί ο Ηρόδοτος, 9.107.1). Η γρήγορη αντίδραση του Ξεναγόρα σώζει τη ζωή του Μασίστη.

Αυτά ήταν όλα κι όλα όσον αφορά την Αλικαρνασσό. Όλα καλά, και είναι άκρως διασκεδαστικά τα περισσότερα, όπως θα περίμενες από τον Ηρόδοτο, αλλά δεν είναι αρκετά για να προχωρήσεις. Είναι κατανοητό ότι ο Ηρόδοτος απολαμβάνει τις πιο συναρπαστικές περιγραφές όταν επισκέπτεται ξένους τόπους, γεγονός που σίγουρα παρουσίαζε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τους λιγότερο ταξιδεμένους Έλληνες στο εκάστοτε ακροατήριό του. Υποψιάζεται κανείς ότι δεν θα τον παρακολουθούσαν καρφωμένοι στις θέσεις τους αν ήταν να τους διηγείται λεπτομερώς περιστατικά για την Αλικαρνασσό.

Από πλευράς βιογραφικών στοιχείων και πάλι δεν υπάρχει επαρκής πληροφόρηση. Η πρώτη σελίδα των Ιστοριών που έχω από την Penguin, το ξεκαθαρίζει πέρα για πέρα: «Ελάχιστα στοιχεία είναι γνωστά σχετικά με τη ζωή του Ηρόδοτου». Σύντομο, ψυχρό και αδιαμφισβήτητα αληθές.

Μήπως όμως υπάρχουν κάποια στοιχεία στις Ιστορίες; Θα περίμενες, ότι ανάμεσα σε όλα εκείνα τα 1.086 σχόλια σε πρώτο ενικό πρόσωπο, ίσως θα πετούσε απέξω απέξω κάποιες προσωπικές πληροφορίες, θα μας έλεγε κάτι για την παιδική του ηλικία και τα προβλήματα που είχε με τους γονείς του ως έφηβος, για τα ξενύχτια και τις περιστασιακές κραιπάλες, τους καβγάδες και τις φιλίες. Θα μπορούσε να μοιραστεί μαζί μας τα πρώτα χρόνια της περιπλάνησής του, τις δύσκολες καταστάσεις και τις περιπέτειες, τις καλές και τις κακές στιγμές των ταξιδιών του, αλλά δεν το κάνει. Δεν του άρεσαν αυτά. Είναι τόσα εκείνα που δεν ειπώθηκαν, δεν καταγράφηκαν, σβήστηκαν στο πέρασμα του χρόνου. Φέρνουμε στο μυαλό μας όλες τις πικάντικες σεξουαλικές αναφορές στο έργο του και αναρωτιόμαστε ποιες να ήταν οι γυναίκες που αγάπησε, κι αν παντρεύτηκε, αν είχε παιδιά. Είναι άραγε πιθανό να υπάρχουν απόγονοι του Ηρόδοτου κάπου στην Ελλάδα, την Τουρκία ή την Ιταλία του εικοστού πρώτου αιώνα; Πρέπει να αρκεστούμε σ' ένα σωρό ζουμερά επιμέρους σχόλια και κουτσομπολιά, όλο υπονοούμενα που προσφέρουν μια γαργαλιστική φευγαλέα ματιά σ' έναν άνθρωπο σε διαρκή κίνηση.

Η Σουΐδα ή Σούδα, ένα βυζαντινό λεξικό του δέκατου αιώνα, μας δίνει λίγα βιογραφικά ψίχουλα, αλλά είναι πολύ περιορισμένα και, άλλωστε, η εγκυρότητά της είναι αμφισβητήσιμη. Μας λέει ότι ο Ηρόδοτος ήταν γιος του Λύξη και της Δρυούς, αδελφός του Θεόδωρου και ανιψιός ή ξάδελφος του επικού ποιητή Πανύαση. Εξορίστηκε στη Σάμο από τον Λυγδάμη, τύραννο της Αλικαρνασσού. Αργότερα, λέγεται ότι επέστρεψε, βοηθούμενος από ένα κίνημα κατά του Λυγδάμη, αλλά δεν πρόλαβε να γυρίσει και τον έδιωξαν άρον άρον, οι συμπατριώτες του αυτή τη φορά. Σε κάποια φάση, μετά από αυτό, ίσως μετά από κάποιο διάστημα στην Αθήνα, πιθανόν να εγκαταστάθηκε στη νεοσύστατη ελληνική αποικία των Θουρίων, στο νότιο τμήμα του κόλπου του Τάραντα, στη νότια Ιταλία, όπου εικάζεται ότι πέθανε (ο Αριστοτέλης τον γνώριζε ως Ηρόδοτο από τους Θούριους). Είναι όλα λίγο συγκεχυμένα.

˷˷

Η αλλοτινή δωρική αποικία είναι σήμερα η χώρα των ανέμελων καλοκαιρινών διακοπών. Το έντυπο τουριστικής προώθησης του Μποντρούμ δίνει το στίγμα, προειδοποιώντας τις γυναίκες να περιμένουν ότι θα τραβήξουν πολύ την προσοχή «των ντόπιων Τούρκων» και τις συμβουλεύει να φορούν ρούχα που δεν θα αποκαλύπτουν «υπερβολικά πολύ γυμνό σώμα», ώστε να μειώσουν όσο γίνεται αυτό το φαινόμενο.

Στην πραγματικότητα, η σεξουαλική ελευθερία για όλους -αναντίρρητα ένας από τους σημαντικότερους πόλους έλξης στην περιοχή για τη νεότερη γενιά- δεν απέχει πολύ, εν τέλει, από τις απόψεις του Ηρόδοτου. Οι Ιστορίαι αποτελούν απτή μαρτυρία της απεριόριστης γοητείας που του ασκούσε το θέμα του σεξ. Γράφει για αιμομικτικό σεξ (πατέρας με κόρη), θεϊκό σεξ (θεός με ιέρεια), έκφυλο σεξ, ρομαντικό σεξ, μοιχεία, κωμικό σεξ (ενός βασιλιά με ανικανότητα), σεξ μεταξύ ζώων, κτηνοβασία (γυναίκα με τράγο) και νεκροφιλία (ταριχευτής με πτώμα). Ο κατάλογος είναι ατελείωτος.

Η ανηθικότητα του Μποντρούμ φέρνει στο νου τις σημειώσεις του Ηρόδοτου για τη φυλή των Νασαμώνων της Λιβύης: «Κι έχουν το έθιμο, όταν ένας Νασαμώνας παντρεύεται την πρώτη του γυναίκα, όλοι οι καλεσμένοι την πρώτη νύχτα παίρνουν τη νύφη με τη σειρά τους· μόλις ο καθένας τους τελειώνει, της δίνει το δώρο που έφερε από το σπίτι του»… (4.172.1) Ή για τη φυλή των Γινδάνων «που οι γυναίκες τους φορούν η καθεμιά τους γύρω από τον αστράγαλο πολλά βραχιόλια δερμάτινα, για τον εξής λόγο, όπως λένε: για κάθε άντρα που κάνει έρωτα μαζί της, φορά κι από ένα βραχιόλι· κι όποια έχει τα περισσότερα, αυτήν έχουν για πρώτη και καλύτερη, αφού αγαπήθηκε από περισσότερους άντρες» (4.176.1).

Τα πλήθη των κοριτσιών με τα προκλητικά ρούχα που τραβούν σαν σκυλάκια πίσω τους Τούρκους θαυμαστές με γυαλιστερά πουκάμισα και γαλιφιές, μου θυμίζει ένα άλλο απόσπασμα από τις Ιστορίες. Γνωρίζουν, άραγε, οι πατεράδες αυτών των κοριτσιών τι σκαρώνουν αυτές τη νύχτα ή μήπως είναι σαν τους Θράκες, για τους οποίους έγραψε ο Ηρόδοτος: «Δε νοιάζονται για την παρθενία των κοριτσιών τους και τα αφήνουν να σμίγουν μ᾽ όποιον άντρα θέλουν οι ίδιες»; (5.6.1)

˷˷

Η παραλία του Μποντρούμ είναι το πιο πολυσύχναστο μέρος της πόλης, όπως σίγουρα ήταν και την εποχή του Ηρόδοτου. Πλοία αράζουν και πλοία φεύγουν. Ψαράδες μπαινοβγαίνουν σε βάρκες, τουρίστες που περιοδεύουν από νησί σε νησί, ναυτικοί, άνθρωποι που ήρθαν για ψώνια, μονοήμεροι εκδρομείς, έμποροι, κράχτες και νήπια, εστιάτορες, ντόπιοι που πάνε στη δουλειά τους, επιχειρηματίες, φοιτητές, ξενοδόχοι, απατεώνες και τουρίστες που ήρθαν για ηλιοθεραπεία. Λίγο μακρύτερα, σε έναν βράχο που προεξέχει απομακρυσμένος από το άφυλλο δάσος των ψηλών καταρτιών, βρίσκεται το πιο ξακουστό ιστορικό σήμα κατατεθέν της πόλης, το κάστρο του Αγίου Πέτρου από τον δέκατο πέμπτο αιώνα, με τον μεγαλόπρεπο φθαρμένο από τις μάχες όγκο του να κρέμεται πάνω από τη θάλασσα κάτω από έναν αλαζονικά γαλανό ουρανό, και να σχηματίζει τη μεσαία προεξοχή σε ένα λιμάνι σε σχήμα 3. Πιο πέρα στον ορίζοντα, το μάτι μόλις που διακρίνει στη θαμπή αχλή το ελληνικό νησί της Κω, να προβάλλει σκανδαλωδώς τα απαλά οπίσθιά της έξω από το νερό για να μαζέψει ήλιο.

Είναι η πρώτη υπενθύμιση της μουσουλμανικής Ανατολής και της χριστιανικής Δύσης σε τέτοια εγγύτητα. Στην εποχή του Ηρόδοτου, αυτή ήταν η μεγαλύτερη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε δυο πολιτισμούς, την Ανατολή και την εμβρυική Δύση που έκαναν πόλεμο προτού καν επινοηθούν ο Μωαμεθανισμός και ο Χριστιανισμός, αυτές οι πάντα επίκαιρες αφορμές για σύγκρουση. Οι παλιοί αντίπαλοι, η Τουρκία και η Ελλάδα, Αυτοί κι Εμείς, Οι 'Αλλοι και η Ευρωπαϊκή Ένωση, απόγονοι, μεταφορικά και κυριολεκτικά, των Περσών και των Ελλήνων -Δικτατορία εναντίον Δημοκρατίας- που περιεργάζονταν καχύποπτα ο ένας τον άλλον με το Αιγαίο ανάμεσά τους πριν από δυόμιση χιλιετίες. Αυτά τα ζεστά νερά, που τάραξαν πολυάριθμοι πολεμικοί στόλοι κι άφρισαν την ώρα της αιματοβαμμένης πάλης, ήταν το πεδίο όπου ξετυλίχτηκαν οι σπουδαιότερες συγκρούσεις εκείνης της εποχής: στον Μαραθώνα, τις Θερμοπύλες, τη Σαλαμίνα, τις Πλαταιές και τη Μυκάλη, κάθε μάχη καταγραμμένη διεξοδικά από τον Ηρόδοτο. Κι όμως, δεν πρόλαβαν να αποκρούσουν την πανίσχυρη περσική απειλή οι εξαντλημένοι Έλληνες, έχοντας κουραστεί να κοιτούν ανατολικά, στράφηκαν στο εσωτερικό της χώρας και ενάντια ο ένας στον άλλο για τις επόμενες τρεις δεκαετίες: η Αθήνα και οι σύμμαχοί της κατά της Σπάρτης και των δικών της, στον Πελοποννησιακό πόλεμο που ξέσπασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ιστορικού και διέλυσε τον κόσμο.

Σήμερα, αυτά τα σκόρπια νησιά και η τουρκική ακτογραμμή στο Αιγαίο, έχουν παραλύσει από τον ήλιο και δεν μπορούν να βγουν από τον λήθαργο, γι' αυτό κοιτάνε τις μαλθακές ασχολίες τους κι η αλλοτινή αιματοκυλισμένη αντιπαλότητά τους έχει πια περιοριστεί στον ανταγωνισμό για τα ευρώ, τις λίρες και τα δολάρια των τουριστών, τη γνώριμη γκρίνια για τη διχοτόμηση της Κύπρου και τη διεκδίκηση εισόδου της Τουρκίας στην ΕΕ.

Η ειρήνη έφερε πολλά. Πλήρωσε για τα καλοφτιαγμένα λευκά ιστιοφόρα που είναι αγκυροβολημένα στη μαρίνα, προορισμένη μάλλον αποκλειστικά για εκατομμυριούχους, όπου η μόνη αντιπαλότητα συνδέεται με το μέγεθος και το κόστος. Οι ιδιοκτήτες τους κάνουν τα αδύνατα δυνατά να επιδείξουν το εντυπωσιακό μήκος των σκαφών τους, αλλά και την ποιότητα του μαυρίσματός τους, ποζάροντας στα καταστρώματα με την αυταρέσκεια των πάμπλουτων ενώ οι λυγερές, άψογα μαυρισμένες σύζυγοί τους, κομψές με τα γυαλιά ηλίου τους, πάνε για ψώνια στις κοντινές μπουτίκ, μπαινοβγαίνοντας με χάρη στα Polo, Façonnable, Nautica και Tommy Hilfiger, απογοητευμένες από τα διαμάντια στα τουρκικά κοσμηματοπωλεία κι ύστερα συναντούν τους συζύγους τους για μια σαλάτα του Καίσαρα και λίγες γουλιές λευκού αφρίζοντος κρασιού στον Όμιλο Ιδιοκτητών Ιστιοφόρων στη μαρίνα. Αυτοί είναι οι σύγχρονοι αριστοκράτες του Μποντρούμ εν δράσει: οι καλοζωισμένοι παραθεριστές από την Κωνσταντινούπολη κι οι τραπεζίτες και επενδυτές της Ευρώπης, ιδιοκτήτες γιοτ. Ο Ηρόδοτος θα αναγνώριζε αυτούς τους πολίτες του κόσμου ως μέλη της ίδιας εκλεπτυσμένης φυλής στην οποία ανήκε κι ο ίδιος: ανέμελοι, εύποροι, με αυτοπεποίθηση.

˷˷

Η Τσανάν είναι μια ενθουσιώδης ντόπια ιστορικός, μελαχρινή, με κοντό μαλλί και αστραποβόλα μάτια. Όταν άκουσε ότι ήρθα στο Μποντρούμ για να ξεκινήσω μια ηροδότεια αποστολή εξερεύνησης, παραλίγο να πάθει αποπληξία από τον ενθουσιασμό της. «Ω, αυτή είναι εκπληκτική ιδέα! Κανένας δεν ενδιαφέρεται πια για τον Ηρόδοτο, πίστεψέ με. Προσπαθώ εδώ και καιρό να πείσω την πολιτεία να τον αξιοποιήσει περισσότερο, αλλά ποτέ δεν μ' ακούνε. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να βγάλουν λεφτά από τα ιστιοφόρα και τις ντίσκο».

Το λέει αυτό με μια δόση απόγνωσης για τον ολοφάνερο φιλισταϊσμό της δημοτικής αρχής, λες και αδιαμφισβήτητα η αξιοποίηση του Ηρόδοτου αξίζει περισσότερο από το ζεστό χρήμα που αποφέρουν οι τουρίστες. Μου ρίχνει μια προειδοποιητική ματιά: «Φυσικά, όλοι πιστεύουν ότι ο Ηρόδοτος ήταν Έλληνας», λέει καρφώνοντας το βλέμμα της στο δικό μου για να εξακριβώσει αν είμαι κι εγώ της ίδιας άποψης. «Δεν ήταν. Ήταν Κάρας».

Για να είμαστε ακριβείς, η Αλικαρνασσός της εποχής του Ηρόδοτου ήταν δωρική, όχι καρική, πόλη στην άκρως εξελληνισμένη ακτή. Στην πόλη χρησιμοποιούσαν την Ιωνική διάλεκτο στις δημόσιες επιγραφές, γλώσσα στην οποία έγραψε και ο Ηρόδοτος τις Ιστορίες του. Ο μη ελληνικός πολιτισμός που είχαν οι Κάρες, οι οποίοι ήταν υποτελείς στους Πέρσες, προερχόταν από την υπανάπτυκτη περιοχή στα ανατολικά. Οι συχνές ερωτικές συνευρέσεις ανάμεσα στα μέλη των δυο κοινοτήτων, οι πιο φλογερές εκ των οποίων οδηγούσαν σε μικτούς γάμους, πιστεύεται ότι συνεισέφεραν στον κοσμοπολιτισμό - ο οποίος ούτως ή άλλως είναι φυσικό να αναπτυχθεί σε μια πόλη λιμάνι. Αυτός ήταν που διαμόρφωσε τις φωτισμένες και σαφώς πρωτοποριακές απόψεις του Ηρόδοτου σχετικά με τους άλλους πολιτισμούς. Επίσης είχε ως αποτέλεσμα Έλληνες να παίρνουν καρικά ονόματα -όπως ο πατέρας του Ηρόδοτου που λεγόταν Λύξης κι ένας θείος ή ξάδελφός του, ο επικός ποιητής που λεγόταν Πανύασης- αλλά και οι Κάρες ελληνικά. Ο Ηρόδοτος μάλλον ήταν υπέρ της πολυπολιτισμικότητας πολύ πριν υπάρξει ο όρος αυτός. Πάντως, σίγουρα δεν ήταν Κάρας.

Οι Κάρες, γράφει, ήταν «ένας λαός πολύ ξεχωριστός ανάμεσα σ' όλους τους άλλους» εξαιτίας του ότι υπηρέτησαν στον στρατό του μυθικού Μίνωα, βασιλιά της Κρήτης, που οι κατακτήσεις του εκτείνονταν στο Αιγαίο. Δεδομένου του ενδιαφέροντος του Ηρόδοτου για τις παράξενες σεξουαλικές συνήθειες, συμπεραίνουμε ότι δεν πρέπει να γνώριζε ότι κατά μία άποψη ο Μίνωας είχε επιβάλει με νόμο την παιδεραστία ως μορφή ελέγχου της αύξησης του πληθυσμού, επειδή δεν το αναφέρει πουθενά, αντίθετα από τον Αριστοτέλη. Λέγεται ότι ο Μίνωας είχε χωρίσει τους άντρες από τις γυναίκες και ενθάρρυνε τις «σεξουαλικές σχέσεις μεταξύ αρρένων», δημιουργώντας από το πουθενά ομοφυλόφιλους μέσα σε μια αυστηρά ετεροφιλοφιλική αγορά.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση


NEWSLETTER