Δευτέρα, 16 Μαΐου 2011 14:55

Ομιλία Βουδούρη για τη Μεσογειακή Διατροφή σε ημερίδα για το "Πράσινο Μάρκετινγκ"

Γράφτηκε από την 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)

p.p1 {margin: 0.0px 0.0px 0.0px 0.0px; font: 12.0px Helvetica} p.p2 {margin: 0.0px 0.0px 0.0px 0.0px; font: 12.0px Helvetica; min-height: 14.0px}

Η Μεσογειακή Διατροφή αναδεικνύεται όλο και περισσότερο ως ένα μεγάλο εγχείρημα που συνδυάζει την προστασία της υγείας με την τοπική αγροτική ανάπτυξη, βασισμένη στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας μας. Για τους λόγους αυτούς αξίζει πραγματικά να την ανάγουμε σε εθνικό μας στόχο. Γι' αυτό πρέπει πρώτα να καταλάβουμε σε τι συνίσταται. Τι είναι λοιπόν η Μεσογειακή Διατροφή;

 

Τι είναι η Μεσογειακή Διατροφή

 

Με τον όρο Μεσογειακή Διατροφή εννοούμε την διατροφή που χαρακτηρίζει  τις χώρες της Μεσογείου. Παρά τις διαφορές που υπάρχουν στα διαιτολόγια των μεσογειακών λαών, λόγω περιβαλλοντικών, θρησκευτικών, πολιτιστικών αιτίων, τα βασικά στοιχεία τους είναι παρόμοια:

Η σπονδυλική στήλη της μεσογειακής διατροφής είναι το ελαιόλαδο. Χωρίς ελαιόλαδο, μεσογειακή διατροφή δεν υπάρχει. Ελαιόλαδο αντί άλλων λιπαρών φυτικής (σπορέλαια, μαργαρίνες) ή ζωικής  προέλευσης (βούτυρο).

Πολλά φρούτα και λαχανικά, δημητριακά και όσπρια.

Χαμηλή κατανάλωση κρέατος και τακτική κατανάλωση ψαριών.

Μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων.

Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία και με αυτά συγκροτούμε μια "πυραμίδα" βάση της οποίας καταναλώνουμε ορισμένες τροφές καθημερινά (βάση της πυραμίδας) και άλλα σε πιο αραιά διαστήματα, ως και σπανίως (κορυφή της πυραμίδας).

 

Γιατί η Μεσογειακή Διατροφή είναι υγιεινή

 

Σε πολλές επιστημονικές μελέτες έχει φανεί ότι οι λαοί της Μεσογείου παρουσίαζαν, αναφερόμαστε δυστυχώς στο παρελθόν, χαμηλότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας  από καρδιαγγειακές παθήσεις και από ορισμένες μορφές καρκίνου.

 

Αυτό τεκμηριώνεται από πάρα πολλές εργασίες, ειδικά τα τελευταία χρόνια. Το 2010 π.χ. δημοσιεύθηκαν τουλάχιστον 300 αγγλόφωνες εργασίες, και σε αυτές δεν περιλαμβάνουμε δημοσιεύσεις σε γλώσσες χωρών που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη διατροφή και το ελαιόλαδο, όπως είναι η ισπανική, η ιταλική και η γαλλική. Μόνο τους τελευταίους τρεις μήνες του 2011, έχουμε πάνω από 60 διεθνείς δημοσιεύσεις. Πολλές από αυτές τις δημοσιεύσεις ανήκουν σε Έλληνες ερευνητές.

 

Σε αυτές τις μελέτες αποδείχθηκε ότι τροποποιώντας τη διατροφή, είναι δυνατόν να μειωθούν η νοσηρότητα και θνησιμότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις και από ορισμένους καρκίνους (υπολογίζεται ότι αυτό αφορά το 30 με 40% των καρκίνων). Αντίστροφα, η εγκατάλειψη της Μεσογειακής Διατροφής από τους μεσογειακούς λαούς, από την δεκαετία του 1960 και μετά, συμβαδίζει με αύξηση της νοσηρότητας και θνησιμότητας απ' αυτές τις ασθένειες.

 

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις και οι διάφορες μορφές καρκίνου αποτελούν την πρώτη και δεύτερη αιτία θανάτου στις ανεπτυγμένες χώρες. Περίπου 40.000 θάνατοι στην Ελλάδα οφείλονται σε καρδιαγγειακά νοσήματα και 25.000 σε καρκίνους. Το 20% όλων των μορφών καρκίνου, θα μπορούσε να αποφευχθεί, μόνο μέσω κατάλληλων διατροφικών πρακτικών.

 

Ποια είναι τα ευεργετήματα της Μεσογειακής Διατροφής

 

Οι μηχανισμοί μέσω των οποίων δρα η Μεσογειακή Διατροφή είναι πολλαπλοί και σύνθετοι. Ακόμα και σήμερα το κεφάλαιο αυτό βρίσκεται υπό μελέτη. Μπορούμε όμως να συνοψίσουμε τις θετικές δράσεις ως εξής:

Συμβάλλει στην μείωση των επιπέδων των τριγλυκεριδίων, της ολικής και της "κακής" χοληστερίνης (LDL) στο αίμα.

Συμβάλλει στην διατήρηση της "καλής" χοληστερόλης (HDL).

Έχει θετική επίδραση στα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης στο αίμα.

Μειώνει τον κίνδυνο αρτηριοσκλήρυνσης, βασική αιτία εμφραγμάτων.

Μειώνει  την αρτηριακή πίεση.

Συμβάλει στη διατήρηση του σωστού σωματικού βάρους.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι μειώνει τις πιθανότητες προσβολής των ενηλίκων από πολλές νόσους, όπως την νόσο Alzheimer, την ρευματοειδή αρθρίτιδα κλπ.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι μειώνει την πιθανότητα προσβολής των παιδιών από βρογχικό άσθμα.

 

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε πρόσφατη δημοσίευση του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, αναγνωρίζεται ότι η Μεσογειακή Διατροφή είναι επωφελής όταν ακολουθείται στο σύνολό της και όχι όταν ακολουθείται αποσπασματικά και παροδικά.

 

Μεσογειακή Διατροφή και Παχυσαρκία

 

Όπως αναφέρθηκε η Μεσογειακή Διατροφή έχει προληπτική δράση κατά της παχυσαρκίας. Το θέμα αυτό αξίζει να αναπτυχθεί διότι η παχυσαρκία αποτελεί τη νέα μάστιγα, που απειλεί ειδικά τα παιδιά. Ας σημειώσουμε ότι 7.000 θάνατοι ετησίως συνδέονται άμεσα με την παχυσαρκία, η οποία αποτελεί αυτή καθεαυτή νόσο, και όχι απλώς παράγοντα κινδύνου.

Υπενθυμίζουμε ότι η παχυσαρκία ορίζεται από τον Δείκτη Μάζας Σώματος (που προκύπτει από το ύψος και το βάρος). Τα φυσιολογικά όρια αυτού του δείκτη κυμαίνονται μεταξύ 18 και 25. Όταν ο δείκτης αυτός κυμαίνεται μεταξύ 25 και 30 μιλάμε για υπέρβαρο άτομο. Και όταν ξεπερνάει το 30,πρόκειται για παχυσαρκία-νόσο.

 

Μια μεγάλη έρευνα του τμήματος Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου αποκαλύπτει σημαντική αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας και μείωση της αερόβιας αντοχής των μαθητών Δημοτικού τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, από την παρακολούθηση 867.000 μαθητών Δημοτικού σε όλη την Ελλάδα τα τελευταία 13 χρόνια, προέκυψε ότι 4 στα 10 Ελληνόπουλα είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα!

 

Από την ανάλυση των στοιχείων προκύπτουν, μεταξύ άλλων τα ακόλουθα ανησυχητικά ευρήματα:

Το ποσοστό των υπέρβαρων παιδιών τα τελευταία 13 έτη αυξήθηκε περίπου κατά 30% (από 19,5% το 1997 σε 26% το 2009).

Το ποσοστό των παχύσαρκων παιδιών αυξήθηκε πάνω από 50% σε όλη τη χώρα (από 7,7% το 1997 σε 11,8% το 2009). Και συνεπώς σήμερα, περίπου 4 στα 10 Ελληνόπουλα είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο στην Ευρώπη.

Η αερόβια αντοχή των μαθητών Δημοτικού την τελευταία δεκαετία μειώθηκε πάνω από 5%. Η μείωση αυτή, που μπορεί να φαίνεται περιορισμένη, αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρδιαγγειακών παθήσεων κατά 150%.

Μόνο το 45% των παιδιών παίζει εκτός σπιτιού, έστω και για λίγο κάθε μέρα, ενώ το 90% αυτών βλέπει τηλεόραση κάθε μέρα για διάρκεια άνω των 3 ωρών.

Μόνο το 72% των αγοριών και το 56% των κοριτσιών εκπληρούν τις διεθνείς συστάσεις για σωματική δραστηριότητα (τουλάχιστον 60 λεπτά άσκησης ημερησίως).

Αντιθέτως, και αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον μήνυμα, περισσότερο από το 90% των μαθητών που συμμετέχουν στα Ολοήμερα Σχολεία εκπληρούν τις συστάσεις για σωματική δραστηριότητα.

 

Τα δεδομένα αυτά προέκυψαν από την εφαρμογή του προγράμματος του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, με τίτλο "Αξιολόγηση Σωματικής Διάπλασης, Διατροφικών Συνηθειών και Σωματικής Δραστηριότητας". Το πρόγραμμα διενεργείται σε όλα τα Δημοτικά Σχολεία της χώρας με τη συνεργασία του Υπουργείου Υγείας.

 

Η Μεσογειακή Διατροφή ως Άυλο Πολιτιστικό Αγαθό της Ανθρωπότητας

 

Πρέπει τώρα να αναφέρουμε ένα πάρα πολύ σημαντικό γεγονός, το οποίο δεν προβλήθηκε, κατά την άποψή μου, επαρκώς από τα ΜΜΕ. Κατά την 5η Σύνοδο της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της UNESCO, που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο Ναϊρόμπι της Κένυας, αξιολογήθηκε το αίτημα που υπέβαλε η Ελλάδα από κοινού με την Ισπανία, την Ιταλία και το Μαρόκο και αποφασίστηκε η εγγραφή της Μεσογειακής Διατροφής στον κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας .

 

Η απόφαση της UNESCO ανοίγει ορίζοντες, όχι μόνο για τη διάδοση των τοπικών μας παραδόσεων και του πολιτισμού μας, αλλά και για την ανάδειξη των προϊόντων της ελληνικής γης και  ειδικά της Μεσσηνίας, που παράγει ελαιόλαδο εξαιρετικής ποιότητας και πολλά άλλα αγαθά που αποτελούν μέρος της Μεσογειακής Διατροφής.

 

Σκοπός της Ελληνικής πρωτοβουλίας είναι η ανάδειξη της ελληνικής ταυτότητας της Μεσογειακής Διατροφής αλλά και των τοπικών, παραδοσιακών διατροφών που τη διαμορφώνουν. Διότι ο τόπος, που προσδιορίζει τα προϊόντα και τα χαρακτηριστικά της τοπικής διατροφής, υπαγορεύει ταυτόχρονα και αναπτυξιακούς στόχους.

 

Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και το Υπουργείο Πολιτισμού θα οργανώσουν προσεχώς στην Κορώνη, η οποία ορίστηκε ως "εμβληματική κοινότητα", όπως  αντίστοιχα ορίστηκαν η Soria (Ισπανία), το Cilento (Ιταλία) και το Chefchaouen (Μαρόκο), συναντήσεις γνωριμίας και διαλόγου μεταξύ των τεσσάρων εμβληματικών κοινοτήτων.

 

Αυτά είναι τα θετικά νέα και μας δίνουν ελπίδα και προοπτική, εφόσον βέβαια τα αξιοποιήσουμε δεόντως.

 

Η Μεσογειακή Διατροφή και ως πολιτικό διακύβευμα

 

Θα ήθελα, όμως, να θέσω και κάποια γενικότερα θέματα πολιτικής. Κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν τρεις διαστάσεις, τις οποίες πρέπει να αναφέρουμε.

Η πρώτη διάσταση σχετίζεται με την κοινή αγροτική πολιτική. Μιλάμε για μεγάλες αλλαγές και πρωτοβουλίες, ενώ εξακολουθούμε να έχουμε ένα από τα πιο αναχρονιστικά πλαίσια αγροτικής πολιτικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Απασχολούμε το 11,4% του εργατικού δυναμικού στον αγροτικό τομέα, το οποίο παράγει το 3,4% του Α.Ε.Π.. Αυτό από μόνο του είναι ένα ανησυχητικό στοιχείο. Παράλληλα, έχουμε ένα συστηματικό έλλειμμα εμπορικού ισοζυγίου τα τελευταία τριάντα χρόνια, το οποίο ανήλθε το 2008 στα 3 δισ. €. Αυτό μειώθηκε πέρυσι στα 2 δισ. €, γεγονός που αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά συνεχίζουμε να εισάγουμε 6 δισ. € σε αγροτο-κτηνοτροφικά προϊόντα, ενώ εξάγουμε μόνο 4 δισ. €. Αυτό αναδεικνύει την νοσηρότητα του πλαισίου της αγροτικής πολιτικής, το οποίο είχαμε τις τελευταίες δεκαετίες.

 

Τίθεται από ορισμένους το ερώτημα αν πρέπει να συνεχίζουμε να επιδοτούμε την αγροτική παραγωγή. Θεωρώ ότι πρέπει να συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε την αγροτική μας παραγωγή αλλά με συγκεκριμένα κριτήρια, με προτεραιότητα σε περιβαλλοντικά προϊόντα, σε βιολογικά προϊόντα, σε προϊόντα υψηλής ανταποδοτικότητας. Τότε μόνο μια μικρή χώρα σαν τη δική μας, που απασχολεί ακόμα πολλούς ανθρώπους στον αγροτικό τομέα ενώ παράγει σχετικά μικρό προϊόν, ως ποσοστό του Α.Ε.Π., θα δημιουργήσει συνθήκες οικονομικής επιτυχίας. Αυτό είναι σήμερα κεντρικό πολιτικό θέμα.

 

Μεσογειακή Διατροφή, Δημόσια Υγεία και Αγωγή Υγείας

 

Η δεύτερη πολιτική διάσταση αφορά το θέμα της δημόσιας υγείας. Υπάρχει ένα μεγάλο θέμα με την βιομηχανία των τροφίμων. Δεν είναι μόνο ευθύνη της Ελληνικής Κυβέρνησης, αλλά είναι θέμα Ευρωπαϊκό. Η Ελληνική Κυβέρνηση, όμως, μπορεί να πρωτοστατήσει, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στο πως ελέγχονται, πως συσκευάζονται και πως πωλούνται αυτά τα προϊόντα. Θα υπάρξουν οι απαραίτητοι αυστηροί έλεγχοι και περιορισμοί; Θα υπάρξει η ουσιαστική ενημέρωση του κοινού; Θα υποχρεώνεται η βιομηχανία να βάζει ετικέτες για την ελεγμένη διατροφική σύνθεση αυτών των προϊόντων; Θα υπάρξουν προτάσεις για ειδική φορολόγηση προϊόντων, που αποκλίνουν από τις απαιτήσεις της δημόσιας υγείας; Αυτά τα θέματα υπερβαίνουν βέβαια την κυβερνητική πολιτική μιας μόνο χώρας και δεν μπορούμε εμείς να επιβάλουμε π.χ. φορολογία σε προϊόντα εισαγωγής από τη Δανία ή την Ολλανδία, τα οποία υπερβαίνουν τα μεσογειακά διατροφικά πρότυπα. Μπορούμε, όμως, να παίξουμε ένα σημαντικό ρόλο, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε αυτή η πολιτική να αρχίσει προοδευτικά να υιοθετείται.

 

Τρίτη πολιτική διάσταση είναι το θέμα της αγωγής υγείας η οποία συνδέεται άμεσα και με την διατροφική διαπαιδαγώγηση. Χωρίς αλλαγές διατροφικών συνηθειών που πρέπει να εμπεδωθούν από την παιδική ηλικία, είναι εξαιρετικά αβέβαιο εάν θα πετύχουμε τους υγειονομικούς και αναπτυξιακούς στόχους που προσδοκούμε με την προώθηση της Μεσογειακής Διατροφής. Γίνονται σήμερα σημαντικά βήματα, π.χ. με την διατροφική αγωγή ως εκπαιδευτική ύλη στα ολοήμερα σχολεία. Αυτή η πρωτοβουλία όμως πρέπει να γενικευτεί σύντομα στο σύνολο του σχολικού συστήματος.

 

Συμπερασματικά, το πολιτικό σύστημα, στη διοικητική του δομή και στη λειτουργία του πρέπει να εξελιχθεί σύντομα. Εάν δεν αλλάξουν τα κίνητρα, δεν θα αλλάξουν οι συμπεριφορές, δεν θα αρχίσουν να παράγουν οι άνθρωποι διαφορετικά προϊόντα και θα παραμείνουμε στις ίδιες συνήθειες. Αυτή είναι η πρόκληση και είμαι σίγουρος ότι πρωτοβουλίες, όπως αυτή του Agro Quality Festival συμβάλουν προς αυτή την κατεύθυνση.

 

Από το Γραφείο Τύπου του Οδ. Βουδούρη

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση


NEWSLETTER